Polski  Związek  Działkowców

Stowarzyszenie Ogrodowe

Okręg w Elblągu

    82-300  Elbląg   ul. Kościuszki  106      tel. 55 233-81-06    e-mail: elblag@pzd.pl                   

Działkowcy w wielkim mieście- jak to widzą w Ameryce?

Przeglądając w Internecie materiały poświęcone organizacji i funkcjonowaniu tzw. ogródków społecznościowych w USA i Kanadzie, łatwo zauważyć można, jak bardzo doceniana jest tam wielopłaszczyznowa rola idei ogrodnictwa działkowego, nie tylko dla mieszkańców, ale także dla rozwoju oraz wizerunku dzielnic i całych miast. Ogrody działkowe (społecznościowe, wspólnotowe), w społeczeństwach o wiele bardziej złożonych niż polskie pełnią niezwykle ważną rolę ekologiczno-społeczno-kulturową. Być może w powszechnym dążeniu do "amerykańskiego snu" warto poznać także amerykańską wizję ogrodnictwa w mieście...

 

Dziś znaczenie ogrodów działkowych dla społeczeństwa, a szczególnie dla społeczności lokalnych, wydaje się wcale nie mniejsze niż w czasie ich zakładania. Można nawet powiedzieć, że dziś – w obliczu aktualnych wyzwań cywilizacyjnych, technologicznych,  zdrowotnych i społecznych - ogrody działkowe lub, jak nazywa się je w innych krajach, społecznościowe stają się nie tylko hobby dla emerytów (jak wciąż są powszechnie postrzegane), ale wręcz trendem, ludzką potrzebą i możliwością zdrowego spędzania czasu i odpoczynku dla całych rodzin w coraz mniej zdrowych miastach. Dowodem tego są masowo zrzeszający się w spontaniczne grupy, mieszkańcy wielu miast amerykańskich (także już polskich), którzy organizują i uprawiają (często przy pomocy władz lokalnych) nawet niewielkie skrawki ziemi, zamieniając je w małe działki, gdzie prowadzone są uprawy na własne potrzeby. Polskie miasta takie tereny (zarządzane) mają od dawna i w większej skali. Wciąż jednak funkcjonujące ogrody działkowe w Polsce są częściej uznawane przez administrację za przeszkodę niż zaletę.

Jakie pożytki niesie obecność ogródków w miastach dla społeczeństwa amerykańskiego? Jak widzą to za oceanem? Przykładem może być amerykańska strona internetowa www.gardendallas.org, poświęcona rozwojowi ogródków społecznościowych w Dallas i opisująca pożytki płynące z organizacji i funkcjonowania ogródków społecznościowych lub wspólnotowych. Oto najważniejsze pożytki z ogródków rodzinnych dla ludzi i miast według wspomnianego portalu:

 

Organizacja społeczności

Bardzo wyraźnie, na pierwszym miejscu stawiana jest i podkreślana rola wspólnotowa ogrodów:

- ogrody zwiększają poczucie wspólnoty i odpowiedzialności za zarządzane skrawki zieleni

- ogródki wspierają rozwój utożsamiania się społeczności z miejscem i tworzą ducha tego miejsca

- ogródki gromadzą i jednoczą ludzi z różnych środowisk/grup społecznych (wiek, rasa, kultura, klasa społeczna)

- ogródki często wyłaniają liderów danej społeczności

- ogrody stają się punktem odniesienia dla społeczności lokalnych i miejscem prowadzenia działań na rzecz tych społeczności i rozwiązywania ich problemów

 

 

Zapobieganie przestępczości

- ogrody działkowe inicjują nawiązywania kontaktów sąsiedzkich oraz inicjują powstawanie klubów mieszkańców lub innych wspólnot

- dzięki większej ilości ogródków zwiększa się zwracanie uwagi mieszkańców na to co dzieje się w okolicy

- zarządzane ogródki w mieście są postrzegane przez Policję jako skuteczną strategię zapobieganiu przestępczości w skali lokalnej

- badania pokazują, że w wielu dzielnicach przestępczość spada proporcjonalnie do rozwoju tam ogrodnictwa wspólnotowego

 

Możliwości kulturalne

- ogrody wspólnotowe oferują wyjątkowe możliwości dla obcokrajowców (imigrantów), którzy często osiedlają się w mniej zamożnych częściach miast

- w ogródkach produkuje się charakterystyczne uprawy – inaczej niedostępne lokalnie

- korzystając ze wspólnych doświadczeń można wyprodukować we własnych ogródkach znaczne ilości żywności dla gospodarstw domowych

- możliwość przekazywania międzypokoleniowych tradycji kulturowych i poznawania zwyczajów ogrodniczych z innych krajów

- ogródki dają unikalną możliwość, aby ludzie z różnych kultur i środowisk mogli pracować razem i angażować się w sprawy ważne dla danej społeczności bez konieczności mówienia tym samym językiem

 

Edukacja dzieci i młodzieży

- dzięki ogródkom w mieście najmłodsi mogą w praktyce dowiedzieć się jak produkuje się żywność

- planowanie upraw i ogródków wpływa na rozwijanie praktycznych umiejętności matematycznych

- ogrody uczą podstaw biznesu w mini skali

- ogródki społecznościowe pokazują i wpajają młodym ludziom znaczenie społeczności i mądrego gospodarowania

- dzieci i młodzież utożsamiają się z kwestiami zrównoważonego rozwoju środowiska

- udział dzieci i młodzieży w funkcjonowaniu ogródków uczy pracy i umiejętności życiowych

 

- ogrodnictwo działkowe (wspólnotowe) jest zdrowym i tanim sposobem na aktywność dla młodzieży na łonie natury i poznawanie zasad funkcjonowania społeczności

 

Produkcja żywności

- ogrody wspólnotowe (rodzinne) pozwalają osobom i rodzinom niezamożnym na produkowanie własnej żywności (np. warzywa, owoce)

- dzięki uprawie ogródków wiele rodzin ma dostęp do zdrowej (ekologicznej) żywności, do której nie miałyby dostępu ze względu na niskie dochody

- miejskie uprawy ogrodnicze są (wg badań) od 3 do 5 razy bardziej wydajne na 1 akr niż rolnictwo tradycyjne

 

Zdrowie

- badania wykazały, że osoby uprawiające ogródki mają zdrowszą dietę (dzięki uprawie własnych warzyw i owoców) i cieszą się lepszym zdrowiem  niż osoby nie uprawiające ogródków

- na zielonej przestrzeni własnego ogródka w mieście zmniejsza się znacząco poziom stresu człowieka i tym samym wpływa na jego dobre samopoczucie, a także zwiększa się poczucie użytkowników działek  do swojej małej społeczności

- odpoczynek i ruch w ogródkach działkowych stają się jedną z kluczowych obecnie zalet ich funkcjonowania na terenie miast, jako sposób terapii wielu schorzeń

 

Zielona przestrzeń w mieście

- obecność ogródków w miastach podnosi estetykę dzielnic oraz zwiększa świadomość i poszanowanie społeczeństwa dla ludzi, życia i rzeczy

- ogródki działkowe (wspólnotowe, rodzinne) znacząco wpływają na filtrowanie wody deszczowej, pozytywnie wpływając na stan jezior, rzek, wód gruntowych

- miejskie ogródki działkowe przyczyniają się do zmniejszenia zanieczyszczeń powietrza i produkcji tlenu

- dzięki recyklingowi materii organicznej (odpady roślinne, skoszone trawa, kompostowanie itp.) wiele cennych substancji wraca z powrotem do gleby

- ogrody działkowe są miejscem odpoczynku od zgiełku miast

- dzięki obecności ogródków w dzielnicach mniej zamożnych, gdzie zwykle jest mniej terenów zieleni,  mieszkańcy mają często jedyną okazję do obcowania z zielenią

 

- rozwój i utrzymanie ogródków działkowych jest mniej kosztowne niż utrzymywanie publicznych parków !!!

- dobrze utrzymane i funkcjonujące ogródki działkowe realnie zwiększają wartość nieruchomości w ich sąsiedztwie

 

Oczywiście oddzielić należy z pewnością specyfikę warunków polskich i amerykańskich, jednak wiele zalet i wartości zauważanych przez zarządy amerykańskich ogródków rodzinnych można z powodzeniem przypisać naszym ROD-om. Jest to tym bardziej ważne – zarówno dla społeczeństwa, jak i władz miasta – w obliczu przeobrażeń społeczno-kulturowych czy ekonomicznych w naszym kraju i warto zastanowić się, jak może w przyszłości wyglądać rola miejskich ogródków rodzinnych w miastach. Może być to także kolejny argument w dyskusji, w której pytanie nie brzmi  już czy idea ogrodnictwa działkowego zasługuje na szersze wsparcie, tylko jak ją wspierać.

 

Maciej Aleksandrowicz

 

st. instruktor ds. ogrodniczych

 

OZ Mazowiecki PZD

 

 

25 maja 2017

 Polski Związek Działkowców

Stowarzyszenie Ogrodowe Okręg w Elblągu  

tel. 55 233-81-06    e-mail: elblag@pzd.pl      

82-300  Elbląg       ul. Kościuszki  106         

Projekt i wykonanie © 2016 wawryn2@o2.pl